jeleniowate
Parzystokopytne
Ssaki
Ciąża trwa 210–230 dni
Zwykle jeden, czasami dwa
W ogrodach zoologicznych i rezerwatach istnieją programy mające na celu ochronę i badanie tych zwierząt.
Żywi się różnorodną roślinnością, w tym trawami, liśćmi, opadłymi owocami, kwiatami i grzybami. W porze monsunowej trawy i turzyce stanowią jego główne źródło pożywienia. W razie potrzeby może również żerować.
Na wolności 9–13 lat. W niewoli do 20 lat.
Jeleń aksis, czyli jeleń plamisty (Oś osiJeleń indyjski (Cercus spp.) jest średniej wielkości jeleniem pochodzącym z subkontynentu indyjskiego. Jego charakterystyczna czerwonobrązowa sierść z białymi plamami ułożonymi w podłużnych rzędach zapewnia skuteczny kamuflaż w jego naturalnym środowisku. Samce mają rozgałęzione poroże, które zrzucają co roku. Zamieszkuje różnorodne ekosystemy, od lasów liściastych po łąki, zawsze w pobliżu źródeł wody. Jego roślinożerna dieta obejmuje trawy, liście, owoce, kwiaty i grzyby, dostosowując się do sezonowej dostępności zasobów. Jest gatunkiem stadnym, tworzącym grupy społeczne, które różnią się wielkością i składem w zależności od wieku i płci osobników. Rozmnażanie nie jest ograniczone do konkretnej pory roku, chociaż większą aktywność rozrodczą obserwuje się w miesiącach letnich. Samice zazwyczaj rodzą jedno młode po okresie ciąży trwającym około siedmiu miesięcy.
Akit to gatunek społeczny, który tworzy grupy zorganizowane według wieku i płci swoich członków. Samice i ich młode zazwyczaj gromadzą się, podczas gdy samce mogą tworzyć oddzielne grupy lub żyć samotnie, zwłaszcza starsze osobniki. W okresie godowym samce wydają charakterystyczne odgłosy i mogą angażować się w rytualne walki, aby ustalić dominację i dostęp do samic. Te konfrontacje rzadko kończą się poważnymi obrażeniami, ponieważ koncentrują się bardziej na pokazaniu siły i wielkości. Akit jest głównie aktywny o zmierzchu, będąc najbardziej aktywnym wczesnym rankiem i o zmierzchu. Na obszarach o dużej aktywności człowieka może dostosować swoje nawyki i stać się bardziej nocnym. Posiada wyostrzony słuch i węch, co pozwala mu skutecznie wykrywać drapieżniki. Ponadto rozwinął symbiotyczne relacje z innymi gatunkami, takimi jak langury, przy czym oba gatunki czerpią korzyści z wykrywania zagrożenia.
Sklasyfikowany przez Międzynarodową Unię Ochrony Przyrody (IUCN) jako gatunek „najmniejszej troski”, aksis utrzymuje stabilne populacje w swoim naturalnym zasięgu. Jednak stoi on w obliczu poważnych zagrożeń, w tym utraty siedlisk i fragmentacji spowodowanych wylesianiem i ekspansją rolnictwa. Kłusownictwo i konkurencja z hodowlą zwierząt gospodarskich o zasoby również stanowią wyzwanie dla jego ochrony. W regionach, gdzie został introdukowany, takich jak Argentyna i Australia, aksis może stać się gatunkiem inwazyjnym, negatywnie oddziałując na gatunki rodzime i zakłócając lokalne ekosystemy. Te egzotyczne populacje wymagają specjalnych strategii zarządzania, aby kontrolować ich rozprzestrzenianie się i łagodzić ich wpływ na środowisko. Wdrażanie programów ochrony, inicjatyw edukacji ekologicznej i przepisów łowieckich jest niezbędne dla zapewnienia długoterminowego przetrwania tego gatunku, zarówno w jego naturalnym środowisku, jak i na obszarach, na których został introdukowany.
Jeleń aksis znany jest z tego, że zachowuje charakterystyczne białe plamki przez całe życie, w przeciwieństwie do innych jeleni, które tracą je po osiągnięciu dojrzałości.
Jego nazwa „chital” pochodzi z języka bengalskiego chitra, co oznacza „cętkowany”, co nawiązuje do charakterystycznego umaszczenia.
Samce co roku odnawiają poroże, które może osiągnąć długość jednego metra. Poroże służy zarówno do obrony, jak i do pokazu w okresie godowym.
Wydaje krótkie, wysokie dźwięki, będące mechanizmem alarmowym w obliczu potencjalnych drapieżników.
Często nawiązuje symbiotyczne relacje z langurami (małpami azjatyckimi), odnosząc obustronne korzyści w wykrywaniu zagrożeń i zdobywaniu owoców upuszczanych przez naczelne.
Jest doskonałym pływakiem i bez trudu może przepływać rzeki w poszukiwaniu nowych terytoriów lub zasobów.
Jego główna aktywność przypada na świt i zmierzch, choć potrafi dostosować swoje zwyczaje do obecności ludzi.
Dominujący samiec w grupie zwykle utrzymuje swoją pozycję przez krótki okres czasu ze względu na intensywną konkurencję między osobnikami.
Młode osobniki rodzą się z futrem bardzo podobnym do futra osobników dorosłych, co zapewnia im kamuflaż od urodzenia.
Acital żyje w wielu ekosystemach z innymi roślinożercami, takimi jak gaur czy sambar, nie rywalizując bezpośrednio o pożywienie.
Na wolności gatunek ten może tworzyć mieszane stada, które w okresach obfitości liczą nawet 100 lub więcej osobników.
W niektórych regionach Indii zwierzę to uważane jest za święte i pojawia się w starożytnych tekstach i przedstawieniach kulturowych.
Wyczuwając zbliżające się niebezpieczeństwo, nagle skacze i głośno chrapie, aby ostrzec grupę.
Posiada doskonały węch i słuch, co jest niezbędne do przetrwania w środowiskach, w których żyją również duże drapieżniki, takie jak tygrysy czy lamparty.
Samice często izolują się na krótko od grupy przed porodem, aby chronić swoje młode w pierwszych dniach.
Potrafi przetrwać w zmodyfikowanych środowiskach, takich jak plantacje czy obrzeża pól uprawnych, choć jest zależny od dostępu do wody.
Na obszarach, gdzie został wprowadzony, np. w Teksasie czy Argentynie, wykazał duże zdolności adaptacyjne i reprodukcyjne.
Poroże aksis nie ma skomplikowanego rozgałęzienia, lecz trzy główne punkty na każdym porożu, co odróżnia je od innych jeleniowatych.
Sierść samców lekko ciemnieje w okresie godowym, przez co stają się bardziej widoczne.
Udokumentowano występowanie populacji dzikich zwierząt poza Azją, które doprowadziły do zachwiania równowagi ekologicznej poprzez rywalizację z rodzimymi gatunkami.
