kameelachtigen
Artiodactyla
Mammalia
11 meses
1 per nest
Er zijn programma's in dierentuinen en natuurreservaten voor het behoud en de studie van deze dieren.
Hij voedt zich met grassen, kruiden, struiken en korstmossen. Zijn spijsverteringsstelsel maakt het mogelijk om voedingsstoffen uit vegetatie van lage kwaliteit te halen.
In het wild: 20-25 jaar. In gevangenschap: tot 28 jaar.
De guanaco (Oude guanicoe) is de grootste wilde kameelachtige in Zuid-Amerika, een directe voorouder van de gedomesticeerde lama. Hij heeft een slank lichaam, een lange nek en slanke poten, aanpassingen die hem in staat stellen zich behendig te bewegen in open, droog terrein. Zijn dichte, wollige vacht beschermt hem tegen de lage temperaturen en sterke winden van zijn leefgebied. Guanaco's leven in een breed scala aan ecosystemen, van de Patagonische steppen tot de Andeshooglanden, en vertonen een opmerkelijk ecologisch aanpassingsvermogen. Hun gespecialiseerde spijsverteringsstelsel stelt hen in staat de schaarse vegetatie in droge omgevingen efficiënt te benutten. Bovendien hebben ze het vermogen om brak water te drinken en vocht te verkrijgen uit de planten die ze eten, waardoor ze kunnen overleven in gebieden met een tekort aan zoet water. Deze fysiologische en gedragsmatige aanpassingen zijn cruciaal geweest voor hun succes in extreme omgevingen.
Guanaco's zijn sociale dieren die in familiegroepen leven, geleid door een dominant mannetje, vergezeld door meerdere vrouwtjes en hun jongen. Jonge mannetjes worden, zodra ze volwassen zijn, uit de groep verdreven en vormen groepen vrijgezellen of leven solitair totdat ze hun eigen groep kunnen stichten. Tijdens het paarseizoen strijden de mannetjes fel om de controle over de vrouwtjes, waarbij ze hun rivalen intimideren met hun geluiden en lichaamshoudingen. Het zijn dagdieren, overdag actief en 's nachts rustend. Wanneer ze gevaar detecteren, laten ze een hoog geluid horen om de groep te waarschuwen en vluchten ze met hoge snelheden, tot wel 64 km/u. Ze gebruiken ook visuele signalen, zoals de stand van hun oren en staart, om met elkaar te communiceren.
Hoewel de guanaco door de IUCN als "Minste Zorg" is geclassificeerd, zijn de populaties aanzienlijk afgenomen sinds de komst van Europese kolonisten, voornamelijk als gevolg van de jacht en het verlies van leefgebied. In Argentinië, waar ongeveer 95% van de wereldbevolking leeft, zijn beschermende maatregelen genomen, waaronder een jachtverbod in verschillende provincies en de instelling van beschermde gebieden. In landen zoals Peru en Bolivia zijn de populaties echter meer gefragmenteerd en lopen ze grotere risico's. De belangrijkste huidige bedreigingen zijn concurrentie met vee om hulpbronnen, illegale jacht en fysieke barrières die migratie belemmeren. De opname van de guanaco in CITES-bijlage II is bedoeld om de internationale handel te reguleren en de bescherming ervan te bevorderen.
De naam “guanaco” komt van het Quechua “wanaku”, dat al sinds de pre-Spaanse tijd door de volkeren van de Andes werd gebruikt.
Het is de directe voorouder of deelt een voorouder met de gedomesticeerde lama, aangezien het de wilde variant ervan is.
Hij kan een snelheid van wel 64 km/u bereiken en is daarmee een van de snelste zoogdieren van Zuid-Amerika.
De vacht van deze kat is zeer geliefd vanwege zijn zachtheid, duurzaamheid en warmte. Hoewel hij niet zo fijn is als die van de vicuña, is hij wel overvloediger.
De plant tolereert extreme omstandigheden: van koude woestijnen tot hoogtes boven de 4.500 meter.
De soort kan dagenlang zonder drinkwater overleven, omdat hij het benodigde vocht uit de vegetatie haalt.
In tijden van droogte kan het brak water drinken, een eigenschap die landzoogdieren zelden bezitten.
De jongen, "chulengos" genoemd, kunnen binnen enkele minuten na de geboorte al lopen en de groep volgen.
Familiegroepen zijn zeer territoriaal en gebruiken gezamenlijke uitwerpselen als territoriummarkeringen.
Wanneer ze zich bedreigd voelen, kunnen ze net als andere kameelachtigen een mengsel van speeksel en maaginhoud uitspugen.
Het zijn herkauwers met een in compartimenten verdeelde maag. Ze zijn echter niet direct verwant aan de runderen.
Ze hebben een hoge alarmroep waarmee ze de groep waarschuwen voor de aanwezigheid van roofdieren, zoals poema's of vossen.
Het zijn uitstekende zwemmers, maar ze steken zelden vrijwillig het water over.
In de winter wordt zijn vacht dikker om zichzelf te beschermen tegen de vorst in Patagonië.
Oorspronkelijk werden ze door inheemse volken bejaagd vanwege hun vlees, leer en wol. Ze vormden daardoor een belangrijke hulpbron in Patagonië.
Hun voetafdrukken zijn kenmerkend: ovaal van vorm en goed gespreide tenen, handig om sporen te kunnen volgen.
De guanaco vervult een hoge ecologische waarde als belangrijke herbivoor in droge ecosystemen en als prooi voor grote carnivoren.
Oorspronkelijk besloeg de soort vrijwel geheel Zuid-Amerika. Tegenwoordig is de verspreiding echter versnipperd door toedoen van de mens.
Er zijn vier erkende ondersoorten, die onderling kleine verschillen vertonen in grootte en kleur.
Het wordt in verschillende regio's van de Zuidelijke Kegel gezien als een cultureel en natuurlijk symbool en verschijnt zelfs in institutionele logo's.
