Hylobatidae
primaten
Mammalia
210-240 dagen
1
EEP
Hij voedt zich voornamelijk met rijp fruit, met name vijgen. Hij vult zijn dieet aan met jonge bladeren, bloemen, zaden en, in mindere mate, insecten en andere kleine dieren.
Tot 25 jaar. In gevangenschap: tot 44 jaar.
De withandgibbon (Hylobates lar) is een middelgrote, staartloze primaat die gespecialiseerd is in het leven in bomen. Zijn lichaam is wendbaar en licht, met zeer lange armen waarmee hij zich door middel van slingerbewegingen tussen de boomtoppen kan bewegen. Hij heeft een dichte vacht die varieert van crème tot zwart, maar altijd een onderscheidend kenmerk behoudt: zijn handen, voeten en een ring rond het gezicht zijn wit, wat aanleiding geeft tot zijn algemene naam. Deze soort vertoont weinig seksueel dimorfisme, hoewel mannetjes de neiging hebben iets robuuster te zijn. Hij is voornamelijk fruiteter, maar voedt zich ook met bladeren, bloemen en insecten, waarbij hij zijn dieet aanpast aan het seizoen en de beschikbaarheid. Zijn lange hoektanden zijn aanwezig bij beide geslachten, hoewel niet geassocieerd met agressie, maar met voeding. Hij is een geweldige zaadverspreider en speelt een belangrijke ecologische rol in de tropische wouden van Zuidoost-Azië, waar hij leeft op hoogtes van zeeniveau tot 1.500 meter.
De withandgibbon is een strikt dagactieve, boombewonende primaat wiens primaire manier van voortbeweging brachiatie is: hij zwaait met grote behendigheid van tak naar tak met behulp van zijn lange armen. Hij leeft in stabiele, monogame familiegroepen, bestaande uit een reproductief paar en hun jongen. Dit sociale systeem wordt versterkt door sterke banden en intensieve samenwerking bij het opvoeden. Ze zijn zeer territoriaal en verdedigen hun ruimte met complexe, zeer luide vocalisaties, die ze in duetten uiten, vooral bij zonsopgang. Deze roepen dienen niet alleen om territorium af te bakenen, maar ook om de band tussen het paar te versterken. Hoewel ze het grootste deel van hun tijd in bomen doorbrengen, rusten ze vaak in hoge delen van het bladerdak. Ze maken gebruik van verzorgingsrituelen en fysiek contact om de sociale cohesie te behouden. Hun activiteit is georganiseerd rond routines van eten, bewegen en rusten, en ze zijn zeer gevoelig voor habitatverstoringen en bosfragmentatie.
De withandgibbon (Hylobates lar) is geclassificeerd als bedreigd (EN) door de IUCN Rode Lijst vanwege een aanzienlijke afname van de populatie in de afgelopen decennia. Deze afname is nauw verbonden met intensieve ontbossing in Zuidoost-Azië, voornamelijk veroorzaakt door extensieve landbouw (inclusief oliepalmen), commerciële houtkap en stedelijke ontwikkeling. Zijn leefgebied is sterk gefragmenteerd geraakt, wat de verplaatsing en voortplanting van de populatie beperkt. De soort wordt ook geconfronteerd met bedreigingen zoals stroperij voor de illegale handel in huisdieren en de vangst als tentoonstellingsdieren. De soort staat vermeld op Bijlage I van CITES, die internationale handel verbiedt. Hoewel sommige populaties overleven in beschermde gebieden, ontbreekt het veel aan effectieve monitoring. ADW benadrukt ook zijn kwetsbaarheid voor bladerdekfragmentatie, wat essentieel is voor zijn verplaatsing. Programma's zoals het EEP bevorderen de fokkerij in gevangenschap, maar instandhouding in situ is een prioriteit om zijn voortbestaan te garanderen.
De withandgibbon is een van de weinige primaten die zich voortbeweegt door middel van slingeren. Met zijn lange armen hangt en slingert hij met grote behendigheid tussen de bomen.
Hij kan met één sprong afstanden tot wel 15 meter afleggen en tussen takken een snelheid van ruim 50 km/u bereiken.
Ondanks dat hij, net als alle apen, geen staart heeft, behoudt hij een perfect evenwicht tijdens zijn luchtbewegingen.
Ze staan bekend om hun complexe en melodieuze vocalisaties, vooral de 'duetten' die paren zingen om territorium af te bakenen en banden te versterken.
Deze liederen zijn op kilometers afstand te horen en variëren per individu. Dit suggereert dat er sprake is van een bepaalde zangcultuur.
Ze vertonen chromatisch dimorfisme: er zijn volledig zwarte of crèmekleurige exemplaren, zonder dat dit op geslachtsverschillen wijst.
De lange vingers en witte handen contrasteren met de rest van het lichaam, een kenmerkend kenmerk van deze soort.
Het zijn strikt boombewonende dieren. Ze dalen zelden af naar de grond, waardoor ze kwetsbaar zijn voor habitatverlies.
Het wordt beschouwd als een van de weinige primaten met stabiele monogame relaties, hoewel recente studies enige sociale flexibiliteit hebben aangetoond.
Ze vertonen territoriaal gedrag: paren verdedigen hun territorium fel door middel van vocale roep en visuele vertoningen.
Ze communiceren niet alleen via geluiden, maar ook via gebaren, blikken en lichaamshoudingen.
Hun stemsysteem bestaat uit een gespecialiseerd orgaan, de keelzak, die de geluiden tijdens het zingen versterkt.
In gevangenschap kunnen ze tot 40 jaar oud worden, terwijl hun levensverwachting in het wild ongeveer 25 tot 30 jaar bedraagt.
Ze worden gezien als belangrijke soorten voor ecosystemen in tropische regenwouden, omdat ze zaden van fruitbomen verspreiden.
De withandgibbon is een cultureel belangrijke soort in regio's in Zuidoost-Azië en komt voor in lokale legenden.
Ze zijn beschermd door CITES (Bijlage I) en de handel erin is strikt verboden.
Hun kale gezichten en expressieve ogen doen hen sterk op mensen lijken en ze zijn daarmee een symbool van de bescherming van de kleine apen.
Hun sociale en vocale gedrag is het onderwerp geweest van talrijke studies naar de oorsprong van taal bij primaten.
Ze behoren tot de weinige primaten die rechtop kunnen lopen op dikke takken, waarbij ze hun armen uitstrekken om in evenwicht te blijven.
Door hun specifieke levensstijl kunnen ze zich moeilijk aanpassen aan gefragmenteerde gebieden, waardoor ze kwetsbaar zijn voor ontbossing.
