Anatidae
anseriformes
Gevogelte
3–10 eieren (5–7 meest voorkomend), lichtgroen
35–45 dagen; beide ouders delen de broed- en kuikenverzorging
Veel voorkomend in vogelparken, op boerderijen en in dierentuinen als sier- of educatieve soort.
De soort voedt zich hoofdzakelijk met waterplanten (wortels, stengels, bladeren); als het water niet toereikend is voor de ondergedoken planten, kan de soort ook grazen op gras op het land.
In het wild: Tussen de 10 en 20 jaar oud. In gevangenschap: Bij goede verzorging en veterinaire omstandigheden kunnen ze tussen de 40 en 50 jaar oud worden.
De zwarte zwaan is een grote watervogel die behoort tot de familie Anatidae. Hij onderscheidt zich door zijn fluweelzwarte verenkleed, lange, S-vormige nek en dieprode snavel met een witte band aan het uiteinde. In tegenstelling tot andere zwanensoorten heeft hij witte remiges (slagpennen) die alleen tijdens de vlucht zichtbaar zijn. Hij is inheems in Australië en Tasmanië, waar hij zoet en brak water bewoont. Zijn fysiologie stelt hem in staat urenlang in ondiep water te zwemmen of te waden terwijl hij zich voedt. Hij heeft een licht skelet en sterke zwemvliezen die hem voortstuwen. Hoewel hij voornamelijk herbivoor is, kan hij per ongeluk kleine ongewervelden binnenkrijgen tijdens het filteren van waterplanten. Zijn lange levensduur en weerstand tegen menselijke verstoring hebben hem in staat gesteld zich aan te passen aan stedelijke omgevingen. Het is een sedentaire soort, hoewel hij zich grillig verplaatst, afhankelijk van de wateromstandigheden. Zijn voortplantingsvermogen onder menselijke zorg is hoog, wat zijn ontwikkeling als siervogel bevordert.
De zwarte zwaan staat bekend om zijn complexe sociale gedrag en het vormen van levenslange monogame paren. De band tussen de paarleden wordt versterkt door geritualiseerde vertoningen zoals synchrone bewegingen, nekschudden en harmonische vocale roepjes. Deze ceremonies dienen ook een territoriale functie. Tijdens het broedseizoen bouwen beide ouders drijvende nesten of nesten op vegetatie-eilandjes. Buiten het broedseizoen kunnen zwarte zwanen grote zwermen vormen, vooral in grote habitats zoals estuaria of binnenmeren. Buiten het broedseizoen is het een sociale soort. Zijn gedrag is voornamelijk overdag, hoewel hij ook in de schemering kan reizen of foerageren. Hij verdedigt zijn territorium met vleugelslagen, gesis en achtervolgingen. Ondanks zijn grote formaat is hij behendig in het water en kan hij lange afstanden vliegen als hij door droogte gedwongen wordt te migreren. In stadsparken kan hij wennen aan de aanwezigheid van mensen en territoriaal gedrag vertonen ten opzichte van andere vogels.
De zwarte zwaan is door de IUCN geclassificeerd als een soort van "Minste Zorg" vanwege zijn stabiele populaties en brede verspreiding. Hij ondervindt geen grote bedreigingen in zijn oorspronkelijke Australische habitat, waar hij veel voorkomt in wetlands, meren en kustgebieden. Zijn voortplantingssucces, aanpassingsvermogen aan klimaatverandering en tolerantie voor mensen hebben zijn uitbreiding naar verstedelijkte gebieden bevorderd. In gebieden waar hij is geïntroduceerd, zoals Nieuw-Zeeland, delen van Europa, Azië en Noord-Amerika, kan hij echter als een invasieve soort worden beschouwd. Daar concurreert hij om hulpbronnen, verandert hij lokale ecosystemen en verdringt hij inheemse soorten. Hoewel hij niet is opgenomen in de CITES-bijlagen, hebben sommige landen de handel in of het uitzetten van de soort in het wild gereguleerd. Het behoud van de zwarte zwaan omvat het in goede staat houden van wetlands, het voorkomen van ongecontroleerde hybridisatie en het beperken van de introductie ervan in gevoelige ecosystemen. Het is een veel voorkomende soort in dierentuinen, botanische tuinen en parken, waar hij als ambassadeur voor watervogels fungeert.
De zwarte zwaan was een soort die tot de 17e eeuw onbekend was bij Europeanen. De ontdekking ervan in Australië daagde de klassieke mythe van de ‘perfecte witte zwaan’ uit.
De naam gaf aanleiding tot de filosofische uitdrukking ‘zwarte zwaan’ als metafoor voor onvoorspelbare en ingrijpende gebeurtenissen.
Ze kunnen homoseksuele paren vormen (meestal tussen mannetjes) die de eieren van andere paren overnemen of stelen en zo met succes kuikens grootbrengen.
Het is het embleem van de staat West-Australië en staat op de vlag en het wapen van de staat.
In rust zijn de vleugels onopvallend, maar wanneer ze in vlucht worden uitgespreid, vertonen ze een grote witte streep.
Hoewel het een van de elegantste zwanensoorten is, kan hij agressief worden bij het verdedigen van zijn nest of territorium.
De roep van de vogel is muzikaler en melodieuzer dan die van andere zwanensoorten, met zachte fluittonen en hoge trompetten.
Kuikens worden grijs of wit geboren en verkleuren binnen enkele weken naar zwart.
Tijdens periodes van droogte kan de vogel grote afstanden afleggen op zoek naar geschikte leefgebieden.
De soort werd in de 19e eeuw in een aantal Europese meren gedomesticeerd vanwege zijn exotische schoonheid.
Ook is waargenomen dat de soort zich voedt in landbouwvelden en grasgebieden.
In gevangenschap kan de soort 40 tot 50 jaar oud worden.
Hun coöperatieve voortplantingsgedrag is onderwerp van studie in de ethologie.
Tijdens de vlucht is hij gemakkelijk te herkennen aan zijn uitgestrekte nek en luidruchtige vleugels.
De gebogen nek tijdens het zwemmen is een vorm van vertoon en verdediging.
De eendensoort kan samenleven met andere eendensoorten, zolang er geen concurrentie is om de nesten.
In sommige gebieden in Europa en Japan is er sprake van ecologische bezorgdheid vanwege de vestiging van stabiele verwilderde populaties.
